Zwolnienie z VAT pozwala wielu małym firmom sprzedawać towary i usługi bez doliczania tego podatku. Od 1 stycznia 2026 r. podstawowy roczny limit zwolnienia podmiotowego wynosi 240 000 zł. Samo zmieszczenie się w tej kwocie nie wystarcza jednak do korzystania z preferencji. Znaczenie mają również rodzaj działalności, sprzedaż z poprzedniego roku i wcześniejszy status podatnika.
Jak kontrolować limit? Co zrobić, gdy kolejna transakcja spowoduje jego przekroczenie? Czy firma otwarta w połowie roku może wykorzystać pełne 240 tys. zł? Wyjaśniamy zasady i pokazujemy je na przykładach.
Stan prawny: 21 września 2026 r. Artykuł omawia krajowe zwolnienie podmiotowe dla przedsiębiorców z siedzibą działalności gospodarczej w Polsce.
Zwolnienie z VAT – co zmieniło się w 2026 roku?
Od początku 2026 r. limit wzrósł z 200 000 zł do 240 000 zł. Zmianę wprowadziła ustawa z 24 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług, opublikowana w Dz.U. z 2025 r. pod poz. 896.
Przedsiębiorca korzystający z tej preferencji co do zasady nie nalicza VAT od objętej nią sprzedaży i nie składa regularnie JPK_V7. Jednocześnie nie odlicza podatku od zakupów związanych ze sprzedażą zwolnioną. Oficjalne informacje zawiera poradnik Ministerstwa Finansów o zwolnieniu podmiotowym.
Zwolnienie z VAT nie oznacza braku wszystkich obowiązków podatkowych. Nadal trzeba rozliczać podatek dochodowy i prowadzić wymagane ewidencje. Odrębnej oceny mogą wymagać również transakcje zagraniczne, w tym import usług.
Kto może korzystać ze zwolnienia?
Przy kontynuowaniu działalności podstawowa zasada wymaga, aby wartość sprzedaży, z wyłączeniem podatku, nie przekroczyła 240 000 zł ani w poprzednim, ani w bieżącym roku podatkowym. Należy też uwzględnić ustawowe wyłączenia oraz warunki powrotu do zwolnienia, jeśli firma wcześniej była czynnym podatnikiem VAT.
Przykładowo przedsiębiorca, który przez cały 2025 r. prowadził działalność i osiągnął sprzedaż uwzględnianą w limicie w wysokości 180 000 zł, może zasadniczo kontynuować zwolnienie z VAT w 2026 r. Musi jednak pilnować nowego progu i sprawdzić, czy wykonywane czynności pozwalają korzystać z tej preferencji.
Dla firm rozpoczynających sprzedaż w trakcie roku obowiązuje limit proporcjonalny. Z kolei przypadki przekroczenia dawnego progu w 2025 r. objęto szczególnymi przepisami przejściowymi, które opisujemy dalej.
Kiedy zwolnienie z VAT nie przysługuje mimo niskiej sprzedaży?
Niektóre towary i usługi wykluczają zwolnienie podmiotowe niezależnie od wysokości sprzedaży. Dotyczy to między innymi:
- usług prawniczych;
- usług w zakresie doradztwa, z ustawowym wyjątkiem dotyczącym określonego doradztwa rolniczego;
- usług jubilerskich;
- ściągania długów, w tym factoringu;
- dostaw terenów budowlanych i nowych środków transportu;
- wskazanych w ustawie części i akcesoriów do pojazdów;
- sprzedaży określonych kosmetyków, elektroniki i innych wskazanych towarów w zorganizowanym systemie zawierania umów na odległość.
To przykłady, a nie pełny katalog. Przed rozpoczęciem nowego rodzaju sprzedaży trzeba sprawdzić art. 113 ust. 13 ustawy o VAT. Przy kwalifikowaniu działalności znaczenie mają faktycznie wykonywane czynności, a nie wyłącznie nazwa usługi czy kod PKD. Pełne przepisy są dostępne w aktualizowanym tekście ustawy o VAT.
Co wlicza się do limitu 240 tys. zł?
Limit odnosi się do wartości sprzedaży ustalanej według przepisów VAT. Nie jest limitem dochodu ani sumą wszystkich wpływów na rachunek bankowy. Koszty działalności nie pomniejszają wartości sprzedaży porównywanej z progiem.
Trzeba też uwzględnić wyłączenia z art. 113 ust. 2. Przykładowo do limitu nie wlicza się odpłatnej dostawy towarów zaliczanych przez podatnika do środków trwałych podlegających amortyzacji, przy spełnieniu ustawowych warunków. Odrębne zasady dotyczą określonej sprzedaży na odległość opodatkowanej poza Polską.
Nie można również automatycznie pomijać każdej sprzedaży zwolnionej przedmiotowo. Ustawa przewiduje wyjątki dotyczące między innymi transakcji związanych z nieruchomościami oraz określonych usług finansowych i ubezpieczeniowych, jeśli nie mają charakteru pomocniczego.
Dlatego zwolnienie z VAT wymaga prawidłowej klasyfikacji sprzedaży. Przy kilku rodzajach działalności warto ustalić z księgowością, które pozycje zwiększają wykorzystanie limitu.
Zwolnienie z VAT przy rozpoczęciu działalności w trakcie roku
Nowa firma nie zawsze ma do dyspozycji pełne 240 000 zł. Jeżeli rozpoczyna wykonywanie czynności objętych ustawą w trakcie roku, limit ustala się proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności. Liczą się dni, a nie samo zaokrąglenie do liczby miesięcy.
Przykład: przedsiębiorca rozpoczyna działalność i wykonywanie takich czynności 1 lipca 2026 r. Od tego dnia do 31 grudnia pozostają 184 dni. Rok 2026 ma 365 dni, więc wyliczenie wygląda następująco:
240 000 zł × 184 ÷ 365 = 120 986,30 zł.
To limit dla tego przykładu, po zaokrągleniu do groszy. Korzystanie ze zwolnienia wymaga, aby przewidywana sprzedaż nie przekroczyła odpowiedniej proporcji; następnie trzeba kontrolować sprzedaż faktyczną. Ustawowe wyłączenia dotyczące rodzaju działalności nadal mają zastosowanie.
Przekroczenie limitu – od której transakcji naliczać VAT?
Zwolnienie z VAT traci moc od czynności, którą przekroczono limit. Nie czeka się na kolejny miesiąc ani na początek następnego roku. Opodatkowaniu podlega cała transakcja powodująca przekroczenie, jeśli nie korzysta ona z innej podstawy zwolnienia.
Załóżmy, że firma ma już 238 000 zł sprzedaży uwzględnianej w limicie i wykonuje kolejną usługę. Strony ustaliły cenę 6 000 zł netto plus VAT, jeśli będzie należny, a właściwa stawka dla tej usługi wynosi 23%. Nie występuje zwolnienie przedmiotowe.
| Element rozliczenia | Kwota |
|---|---|
| Dotychczasowa sprzedaż uwzględniana w limicie | 238 000 zł |
| Wartość netto kolejnej usługi | 6 000 zł |
| Łączna wartość sprzedaży bez VAT | 244 000 zł |
| VAT od całej nowej usługi: 6 000 zł × 23% | 1 380 zł |
| Kwota do zapłaty za nową usługę | 7 380 zł |
Podatek oblicza się od całych 6 000 zł. Wcześniejsza sprzedaż prawidłowo objęta zwolnieniem nie staje się z tego powodu automatycznie opodatkowana wstecz.
Przed przyjęciem większego zamówienia warto sprawdzić również ustalenia cenowe. Jeżeli umowa określa niezmienną cenę końcową, utrata preferencji może oznaczać konieczność obliczenia VAT w tej cenie i zmniejszenie kwoty pozostającej sprzedawcy.
Jakie obowiązki pojawiają się po utracie zwolnienia?
Gdy zwolnienie z VAT przestaje przysługiwać, trzeba odpowiednio zmienić sposób rozliczeń. W praktyce należy:
- Złożyć VAT-R albo jego aktualizację. Przy utracie prawa do zwolnienia zgłoszenie powinno nastąpić przed dniem utraty tego prawa. Dlatego limit warto kontrolować przed kolejną sprzedażą.
- Prawidłowo opodatkować sprzedaż od czynności powodującej przekroczenie i dostosować wystawiane dokumenty.
- Prowadzić ewidencję VAT i ustalić właściwe obowiązki dotyczące JPK_V7 oraz rozliczania podatku.
- Sprawdzić zakupy i prawo do odliczenia. Nie każdy wydatek daje takie prawo; znaczenie mają jego związek ze sprzedażą opodatkowaną i ustawowe ograniczenia.
- Przejrzeć cenniki i umowy, aby prawidłowo ustalić kwoty należne od klientów.
Jeżeli przekroczenie zostanie wykryte z opóźnieniem, trzeba ustalić jego rzeczywistą datę i uporządkować rozliczenia od właściwej transakcji. Samo późniejsze złożenie formularza nie przesuwa momentu powstania obowiązków.
Czy można wrócić do zwolnienia?
Powrót jest możliwy, ale obowiązują warunki i okres oczekiwania. Co do zasady można ponownie wybrać zwolnienie z VAT nie wcześniej niż po upływie roku, licząc od końca roku, w którym utracono do niego prawo albo z niego zrezygnowano.
Przykładowo przy utracie prawa we wrześniu 2026 r. najwcześniejszym możliwym terminem według obecnych zasad będzie 1 stycznia 2028 r. Konieczne będzie spełnienie pozostałych warunków, w tym dotyczących sprzedaży w poprzednim roku i rodzaju wykonywanych czynności.
Powrót wymaga aktualizacji VAT-R. Należy też sprawdzić, czy zmiana przeznaczenia zakupów wiąże się z korektą wcześniej odliczonego podatku.
Szczególna sytuacja po przekroczeniu 200 tys. zł w 2025 roku
Nowelizacja przewidziała możliwość skorzystania ze zwolnienia w 2026 r. także dla przedsiębiorców, których sprzedaż w 2025 r. przekroczyła 200 000 zł, lecz nie przekroczyła 240 000 zł. Dla działalności rozpoczętej w 2025 r. oba progi porównuje się w odpowiedniej proporcji.
To przepis przejściowy związany z podwyższeniem limitu. Nie oznacza, że każdy czynny podatnik VAT może natychmiast wrócić do preferencji. Trzeba ustalić, czy spełnia warunki wskazane w art. 2 ustawy zmieniającej limit zwolnienia, a także pozostałe wymagania ustawowe.
Zwolnienie z VAT – jak pilnować limitu w praktyce?
Podatnik korzystający ze zwolnienia podmiotowego musi prowadzić ewidencję sprzedaży za dany dzień najpóźniej przed dokonaniem sprzedaży w dniu następnym. Warto dodatkowo widzieć sumę narastającą oraz kwotę pozostałą do limitu.
Dobrym rozwiązaniem jest ustalenie z księgowością progu ostrzegawczego, np. 90% dostępnego limitu. To pomoc organizacyjna, a nie dodatkowy próg wynikający z ustawy. Przed większym zleceniem lub wprowadzeniem nowej usługi należy sprawdzić zarówno wykorzystanie limitu, jak i prawo do dalszego korzystania z preferencji.
O tym, jak bieżąca współpraca z księgowością pomaga uporządkować rozliczenia, piszemy również we wpisie Usługi księgowe dla firm – dlaczego warto mieć księgowość, która daje spokój.
Najczęstsze pytania
Czy zwolnienie z VAT obejmuje dokładnie 240 000 zł sprzedaży?
Przy pełnym limicie rocznym samo osiągnięcie 240 000 zł nie powoduje utraty zwolnienia. Powoduje ją przekroczenie tej kwoty. Pozostałe warunki nadal muszą być spełnione.
Czy koszty pomniejszają limit?
Nie. Próg dotyczy wartości sprzedaży ustalanej według przepisów VAT. Zakup materiałów, czynsz czy wynagrodzenia pracowników nie zmniejszają wykorzystania limitu.
Czy limit jest liczony osobno dla każdej działalności tej samej osoby?
Nie. Przy różnych rodzajach działalności prowadzonych przez tę samą osobę jako jednego podatnika nie powstają osobne limity dla każdego kodu PKD czy rodzaju usługi. Sprzedaż trzeba oceniać łącznie, z uwzględnieniem ustawowych wyłączeń.
Czy można dobrowolnie zostać czynnym podatnikiem VAT?
Tak. Można zrezygnować ze zwolnienia po dopełnieniu formalności w ustawowym terminie. Przed decyzją warto porównać strukturę klientów, ceny, planowane zakupy i możliwość odliczenia podatku.
Podsumowanie i wsparcie Ann Mar
Zwolnienie z VAT może ułatwiać prowadzenie małej firmy, ale wymaga bieżącej kontroli sprzedaży. Najważniejsze jest ustalenie właściwego limitu, sprawdzenie wyłączeń i przygotowanie rozliczeń jeszcze przed transakcją, która spowoduje przekroczenie progu.
Ann Mar – biuro rachunkowe wspiera przedsiębiorców w prawidłowym prowadzeniu rozliczeń księgowych, podatkowych, kadrowych i płacowych. Jeżeli potrzebują Państwo pomocy w prowadzeniu ewidencji, kontrolowaniu limitów i rozliczaniu VAT, zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą usług księgowych oraz do kontaktu z biurem Ann Mar.




